Okna energooszczędne – jak czytać współczynnik U

Okno pionowe w pomieszczeniu o temperaturze co najmniej 16°C nie może mieć współczynnika przenikania ciepła większego niż 0,9 W/(m²·K). Tak stanowi załącznik nr 2 pkt 1.2 do warunków technicznych, w tekście jednolitym Dz.U. 2022 poz. 1225. Ten poziom obowiązuje od 31 grudnia 2020 r.

Liczba z oferty okien energooszczędnych rzadko opisuje to samo. Sprzedawca zwykle podaje parametr szyby, oznaczany Ug, a rozporządzenie mówi o całym oknie. Różnica nie jest kosmetyczna, bo szybę liczy się w jej środkowej części, z pominięciem ramki dystansowej i ramy.

Niżej rozkładamy oznaczenia z ofert okien energooszczędnych na części. Pokazujemy, skąd bierze się granica 0,9, co opisują Ug, Uf i Uw, dlaczego potrójna szyba oddaje mniej darmowego ciepła ze słońca i na jakich warunkach okna wchodzą do ulgi termomodernizacyjnej.

18 września 2026 r. to dzień, w którym sprawdziliśmy stan prawny w tekstach jednolitych aktów z bazy aktów prawnych Sejmu, w kartach norm Polskiego Komitetu Normalizacyjnego i w skonsolidowanym tekście rozporządzenia unijnego z EUR-Leksu.

Jaki współczynnik U mogą mieć okna w polskim domu?

Dla okna pionowego w pomieszczeniu o temperaturze co najmniej 16°C granica wynosi 0,9 W/(m²·K), dla okna połaciowego 1,1, a dla drzwi zewnętrznych 1,3. Wszystkie trzy wartości pochodzą z załącznika nr 2 pkt 1.2 do warunków technicznych.

Tabela z tego punktu obejmuje okna, drzwi balkonowe, drzwi zewnętrzne i powierzchnie przezroczyste nieotwieralne, we wszystkich rodzajach budynków. O tym, który wiersz obowiązuje, decyduje temperatura pomieszczenia, oznaczana jako t_i. Salon i sypialnia należą do pomieszczeń o temperaturze co najmniej 16°C, więc obowiązuje w nich najostrzejsza wartość. Dla okna w pomieszczeniu nieogrzewanym, na przykład w garażu bez ogrzewania, tabela nie stawia żadnego wymagania.

Kolumna z datą 31 grudnia 2020 r. ma dwa wyjątki. Pierwszy zapisano w odnośniku do tabeli. Dla budynku zajmowanego przez organ wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę lub organ administracji publicznej i będącego jego własnością te wartości obowiązywały już od 1 stycznia 2019 r. Drugi stawia § 329a. Jeżeli przed 31 grudnia 2020 r. złożono dla inwestycji wniosek o pozwolenie na budowę, dokonano zgłoszenia albo wydano pozwolenie, stosuje się jeszcze kolumnę z 2017 r., czyli dla okna pionowego 1,1 W/(m²·K).

Tej tabeli nie zmieniła żadna z trzech nowelizacji ogłoszonych po tekście jednolitym. W ich pełnych tekstach nie ma oznaczenia U(max) ani odwołania do załącznika nr 2, a ten sam odczyt znajduje w nich realne zmiany § 12, § 216, § 232 i § 326. Nowszych nowelizacji warunków technicznych nie ogłoszono.

Czym różnią się Ug, Uf i Uw?

Ug opisuje szkło, Uf ramę, a Uw całe okno, i to Uw odpowiada liczbie z rozporządzenia. Każde z tych oznaczeń pochodzi z innej normy i dotyczy innego miejsca wyrobu.

Szybę liczy PN-EN 673 „Szkło w budownictwie. Określanie współczynnika przenikania ciepła (wartość U)”. Jej karta w Polskim Komitecie Normalizacyjnym podaje, że procedura określa wartość U w środkowej części oszklenia i nie uwzględnia efektów krawędziowych od ramki dystansowej szyby zespolonej ani od ramy okiennej. Ug z ulotki opisuje więc środek tafli, nie wyrób wstawiany w mur.

Ramę liczy PN-EN ISO 10077-2. Jej karta mówi o obliczaniu współczynnika przenikania ciepła profili ram oraz liniowego współczynnika przenikania ciepła ich połączeń z oszkleniem. Ten drugi parametr, liniowy współczynnik przenikania ciepła, opisuje styk ramy z szybą, a nie styk okna z murem.

Całe okno liczy się dopiero według PN-EN ISO 10077-1, która obejmuje okna i drzwi z płyt przeszklonych lub nieprzezroczystych zamocowanych w ramie. Karta PN-EN 673 dopowiada, że ten rachunek korzysta z wartości U obliczonej dla szkła według PN-EN 673. Część pierwsza i druga tej normy są wymienione w wykazie Polskich Norm powołanych w warunkach technicznych, przy § 134 ust. 1, w wydaniach datowanych. Do samej tabeli z punktu 1.2 wykaz nie przypisuje żadnej normy obliczeniowej, choć ma pięć pozycji odsyłających do innych punktów załącznika nr 2.

Czy potrójna szyba zawsze daje lepsze okno?

Nie w każdym wymiarze, bo lepsza izolacja idzie w parze z mniejszym zyskiem ze słońca. W tabeli rozporządzenia oszklenie potrójne z powłoką selektywną przepuszcza 0,5 energii promieniowania słonecznego, a podwójne bez powłoki 0,75.

Punkt 2.1.1 załącznika nr 2 wprowadza współczynnik g, czyli iloczyn współczynnika redukcji promieniowania fC i współczynnika gn zależnego od typu oszklenia. W okresie letnim wartość g nie może przekraczać 0,35. Drugi przepis, § 328 ust. 2, żąda ograniczenia ryzyka przegrzewania budynku latem.

Wartości gn mają zapisany warunek. Rozporządzenie nakazuje brać je z deklaracji właściwości użytkowych okna, a jego własna tabela służy tylko wtedy, gdy takich danych brak. W tej tabeli oszklenie podwójne ma 0,75, podwójne z powłoką selektywną 0,67, potrójne 0,7, a potrójne z powłoką selektywną 0,5. Sama liczba szyb przesuwa tu wartość nieznacznie, z 0,75 na 0,7, a wyraźniej obniża ją powłoka selektywna, do 0,67 przy dwóch szybach i do 0,5 przy trzech.

Limit nie obejmuje jednak wszystkich okien. Punkt 2.1.4 wyłącza powierzchnie pionowe i nachylone więcej niż 60 stopni do poziomu, skierowane w kierunkach od północno-zachodniego do północno-wschodniego, okna chronione elementem zacieniającym spełniającym ten sam wymóg oraz okna o powierzchni mniejszej niż 0,5 m². Okno połaciowe w dachu o łagodniejszym spadku z wyłączenia kierunkowego nie korzysta. Żadna pozycja tabeli gn nie schodzi do 0,35, więc okno objęte limitem potrzebuje albo urządzenia przeciwsłonecznego obniżającego współczynnik fC, albo oszklenia o przepuszczalności niższej niż każda wartość z tej tabeli. To arytmetyka na zacytowanych progach, nie obserwacja rynku. Takie oszklenie zabierze jednak zimą część darmowego ciepła. Bilansowi zysków i strat w budynku o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię poświęciliśmy osobny tekst o domu pasywnym.

Czym jest ciepły montaż i dlaczego nie widać go w Uw?

Ciepły montaż dotyczy szczeliny między ramą a murem, a tej szczeliny nie opisuje żadna liczba z karty okna. Obie części normy 10077 wyłączają ją ze swoich obliczeń wprost.

Karta PN-EN ISO 10077-1 podaje, że w obliczeniach nie uwzględniono efektów mostków cieplnych przy przyldze ani przy połączeniu między ramą okna a pozostałą obudową budynku. Karta części 2 powtarza to samo o mostkach między ramą a konstrukcją budynku. Uw jest więc parametrem wyrobu leżącego na palecie, a nie parametrem otworu w ścianie.

Rozporządzenie reguluje ten styk innym parametrem. Załącznik nr 2 pkt 2.2.1 żąda, by rozwiązania przegród zewnętrznych i ich węzłów konstrukcyjnych miały współczynnik temperaturowy fRsi nie mniejszy niż wymagana wartość krytyczna. W pomieszczeniach mieszkalnych ogrzewanych do co najmniej 20°C punkt 2.2.2 pozwala przyjąć tę wartość jako 0,72, przy założeniu wilgotności względnej powietrza wewnętrznego równej 50 %. Rozporządzenie nie podaje definicji węzła konstrukcyjnego, a samo połączenie okna z murem wymienia w osobnym punkcie, o którym niżej.

Przepis wskazuje też sposób liczenia. Punkt 2.2.3 ppkt 2 nakazuje obliczać ten współczynnik dla mostków cieplnych na przestrzennym modelu przegrody, według Polskiej Normy o strumieniach ciepła i temperaturze powierzchni. Wykaz przypisuje tu PN-EN ISO 10211 bez podania roku wydania, a odnośnik do wykazu każe wtedy stosować najnowszą normę opublikowaną w języku polskim.

Dochodzi jeszcze szczelność samego połączenia. Punkt 2.3.1 nakazuje projektować i wykonywać połączenia okien z ościeżami pod kątem całkowitej szczelności na przenikanie powietrza. Za wymaganiem fRsi z pkt 2.2.1 stoi z kolei § 321 ust. 1, według którego na wewnętrznej powierzchni nieprzezroczystej przegrody zewnętrznej nie może występować kondensacja pary wodnej umożliwiająca rozwój grzybów pleśniowych. Okno z wartością Uw poniżej progu z tabeli, wstawione w niedbale wypełnioną szczelinę, jest zgodne ze swoją deklaracją, a połączenie z murem może mimo to nie spełniać tych dwóch warunków.

Skąd wziąć wiążącą wartość U dla konkretnego okna?

Z deklaracji właściwości użytkowych, bo to jedyny dokument, z którego producent może podawać parametry okna. Okna i drzwi zewnętrzne obejmuje norma wyrobu PN-EN 14351-1+A2:2016-10, a to ona uruchamia ten obowiązek.

Obowiązek bierze się z rozporządzenia unijnego. Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 305/2011 każe sporządzić deklarację przy wprowadzeniu do obrotu wyrobu objętego normą zharmonizowaną, a ust. 2 zastrzega, że informacje o właściwościach użytkowych takiego wyrobu można podać w jakiejkolwiek formie wyłącznie wtedy, gdy zostały w deklaracji wyszczególnione. Liczba z banera nie jest więc alternatywą dla dokumentu.

Odstępstwo istnieje, ale wąskie. Artykuł 5 pozwala odstąpić od deklaracji tylko wtedy, gdy żadne przepisy unijne ani krajowe nie wymagają deklarowania zasadniczych charakterystyk w miejscu przeznaczenia wyrobu, i tylko w trzech przypadkach. Pierwszy obejmuje wyrób produkowany jednostkowo lub na zamówienie w nieseryjnym procesie na specjalne zlecenie i wbudowywany w jednym określonym obiekcie przez producenta, który odpowiada za jego bezpieczne wbudowanie. Drugi dotyczy wyrobu wytwarzanego na terenie budowy, trzeci wyrobu produkowanego w sposób tradycyjny albo zgodny z wymogami ochrony zabytków, w nieprzemysłowym procesie, do renowacji obiektów urzędowo chronionych.

Status samego rozporządzenia zmienił się w 2026 r. Rozporządzenie (UE) 2024/3110 uchyla rozporządzenie 305/2011 od 8 stycznia 2026 r., ale między innymi artykuły od 4 do 9 dopiero od 8 stycznia 2040 r. Te artykuły stosuje się przy tym wyłącznie do wyrobów objętych normami zharmonizowanymi z wykazu Komisji, które obowiązywały 8 stycznia 2026 r. i nie zostały wycofane. Norma dla okien widnieje w wykazie ogłoszonym przez Komisję 9 marca 2018 r. w Dzienniku Urzędowym UE serii C nr 92, a późniejsze decyzje o tym wykazie, do decyzji 2026/284 z lutego 2026 r. włącznie, tej pozycji nie ruszają (stan na 18 września 2026 r.). Osobno karta polskiej wersji normy w PKN adnotacji o wycofaniu nie ma, a karta wydania z 2006 r. taką adnotację ma, z datą 1 października 2010 r.

Polskie rozporządzenie odsyła do tej deklaracji po współczynnik gn, a wymóg szczelności stawia samo. Punkt 2.3.2 załącznika nr 2 ustala, że w budynkach niskich, średniowysokich i wysokich przepuszczalność powietrza okien i drzwi balkonowych przy ciśnieniu 100 Pa nie przekracza 2,25 m³/(m·h) linii stykowej lub 9 m³/(m²·h) powierzchni. Odpowiada to klasie 3 Polskiej Normy. Treść norm jest płatna, dlatego nie podajemy z nich wartości poza tym, co cytuje rozporządzenie.

Czy wymiana okien w starym domu podlega tym samym wymaganiom?

Przy przebudowie wymagania uznaje się za spełnione, jeżeli załącznikowi nr 2 odpowiadają te przegrody i to wyposażenie, które przebudowujesz. Tak brzmi § 328 ust. 1a warunków technicznych.

Dla budynku nowego rozporządzenie stawia dwa warunki naraz. Paragraf 328 ust. 1 wymaga, by wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP był mniejszy lub równy wartości maksymalnej, a jednocześnie by przegrody i wyposażenie techniczne odpowiadały przynajmniej wymaganiom z załącznika nr 2. Od 31 grudnia 2020 r. cząstkowa wartość tego wskaźnika na ogrzewanie, wentylację i ciepłą wodę wynosi dla domu jednorodzinnego 70 kWh/(m²·rok), wcześniej było to 95 kWh/(m²·rok). Sam wskaźnik opisaliśmy przy okazji świadectwa charakterystyki energetycznej.

Właściciela starego domu ustęp 1a zwalnia więc z bilansu całego budynku, ale nie z tabeli. Kolejność prac jest odrębnym pytaniem, na które odpowiada audyt energetyczny budynku. Osobny tekst poświęciliśmy też ocieplaniu poddasza.

Zostaje jeszcze granica z innego przepisu. Okien nie da się zmniejszyć dowolnie, bo § 57 ust. 2 wymaga, by w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi wynosił co najmniej 1 do 8. Przy pokoju o powierzchni 16 m² daje to co najmniej 2 m² okna liczonego w świetle ościeżnic.

Czy wydatki na okna można odliczyć od podatku?

Właściciel domu jednorodzinnego odlicza od podstawy obliczenia podatku wydatki na stolarkę okienną razem z systemami montażowymi, a suma odliczenia nie może przekroczyć 53 000 zł. Podstawą jest art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 592.

Prawo do odliczenia ma, według ust. 1, podatnik będący właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a przedsięwzięcie musi zostać zakończone w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Limit z ust. 2 obejmuje wszystkie przedsięwzięcia we wszystkich budynkach tego podatnika, a nie każdy dom osobno.

Okna są w wykazie wymienione dwukrotnie i w obu miejscach razem z montażem. Rozporządzenie o wykazie materiałów, urządzeń i usług, w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 1128, obejmuje w części materiałowej stolarkę okienną i drzwiową, w tym okna oraz okna połaciowe wraz z systemami montażowymi, a w części usługowej montaż i wymianę tej samej stolarki, również z systemami montażowymi. Systemy montażowe są zatem w uldze nie z wykładni, lecz z brzmienia wykazu.

O powodzeniu odliczenia decydują dwa warunki. Wysokość wydatków ustala się wyłącznie na podstawie faktur wystawionych przez podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia. Odliczeniu nie podlegają natomiast wydatki w części sfinansowanej lub dofinansowanej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej albo funduszy wojewódzkich, ani zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Dotacji i ulgi nie sumuje się więc na tej samej złotówce. Samo rozliczenie krok po kroku opisaliśmy w poradniku o uldze termomodernizacyjnej.

Artykuł 26h nie zmienił się po tekście jednolitym z 17 kwietnia 2026 r. W pełnych tekstach pięciu późniejszych ustaw nowelizujących ciąg „26h” nie występuje ani razu, a ten sam odczyt znajduje w nich łącznie 800 klauzul o postaci „w art. N”, w tym realne zmiany art. 24a, art. 27 i art. 45 tej ustawy.

Najczęstsze pytania o współczynnik U okien