O zużyciu prądu decyduje liczba pod literą, a nie sama litera. Litera jest tylko skrótem progu, a próg wygląda inaczej u lodówki, inaczej u pralki i inaczej u zmywarki. Każda z tych trzech grup ma własne rozporządzenie, własny wskaźnik i własną tabelę progów, a lodówka liczy zużycie w innej jednostce niż pralka i zmywarka, więc porównanie liter między grupami nie mówi nic o rachunku.
Do tego dochodzi rzecz, o której etykieta milczy. Unijne wymogi ekoprojektu ustawiają dolną granicę tego, co wolno wprowadzić do obrotu, a w tych trzech grupach granica wypada wysoko. Realny wybór toczy się więc w węższym paśmie, niż sugeruje siedmiostopniowa skala. Samą skalę opisaliśmy osobno przy temacie jak czytać nowe etykiety A–G.
Niżej znajdziesz progi klas w liczbach, jednostki, które wolno ze sobą zestawiać, prawną podłogę rynku i okresy, przez które producent musi trzymać części zamienne.
Stan prawny sprawdzony w pełnych tekstach rozporządzeń pobranych z EUR-Lex.
Dlaczego klasa A lodówki i klasa A pralki to dwie różne poprzeczki?
Bo każda grupa ma własny wskaźnik i własną tabelę progów w załączniku II swojego rozporządzenia. Lodówkę ocenia wskaźnik EEI, pralkę EEIW, a zmywarkę znowu EEI, tyle że liczony inną metodą i porównywany z innymi liczbami.
| Grupa | Rozporządzenie etykietowe | Wskaźnik | Klasa A | Klasa E | Klasa G | Jednostka na etykiecie |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Urządzenia chłodnicze | (UE) 2019/2016 | EEI | EEI ≤ 41 | 80 < EEI ≤ 100 | EEI > 125 | kWh na rok |
| Pralki i pralko-suszarki | (UE) 2019/2014 | EEIW | EEIW ≤ 52 | 80 < EEIW ≤ 91 | EEIW > 102 | kWh na 100 cykli |
| Zmywarki do naczyń | (UE) 2019/2017 | EEI | EEI < 32 | 50 ≤ EEI < 56 | EEI ≥ 62 | kWh na 100 cykli |
Litera porządkuje modele wewnątrz jednej grupy i nic poza tym nie znaczy. Zmywarka klasy C i lodówka klasy C nie mają wspólnego punktu odniesienia, bo pierwszą wyznacza przedział wskaźnika od 38 do 44, a drugą od 51 do 64. Ta sama zasada obowiązuje w grupach spoza zestawienia, choćby przy doborze energooszczędnego oświetlenia LED.
Które liczby z etykiety naprawdę porównywać?
Te, które mają tę samą jednostkę. Rozporządzenie 2019/2016 każe podać na etykiecie lodówki „roczne zużycie energii (AE) wyrażone w kWh na rok”, bo urządzenie chłodnicze pracuje bez przerwy. Pralka i zmywarka podają zużycie na sto cykli, bo liczba prań zależy od domu, nie od sprzętu.
Przy jednakowej literze rozstrzygają parametry obok. Pralka pokazuje ważone zużycie wody w litrach na cykl, pojemność w kilogramach dla programu „eco 40–60”, czas jego trwania i klasę efektywności wirowania. Ta ostatnia opiera się na wilgotności resztkowej prania: klasa A to mniej niż 45 procent wody w tkaninach, klasa G co najmniej 90 procent. Im niższa wilgotność, tym mniej pracy zostaje dla suszarki. Zmywarka podaje pojemność w standardowych kompletach naczyń i wodę w litrach na cykl, więc modele o różnej pojemności porównuje się dopiero po przeliczeniu na komplet.
Klasy hałasu też nie są wspólne. Lodówka i zmywarka mają po cztery stopnie od A do D, ale u lodówki klasa A zaczyna się poniżej 30 dB(A), a u zmywarki poniżej 39 dB(A). Pralka ma osobną skalę hałasu dla fazy wirowania, gdzie klasa A to mniej niż 73 dB. Ile te różnice znaczą dla budżetu, zależy od taryfy i liczby cykli, dlatego nie przeliczamy tu kilowatogodzin na złotówki. Jak policzyć własny wynik, opisaliśmy przy temacie rachunki za prąd w domu.
Jaki jest najsłabszy sprzęt, który wolno dziś wprowadzić do obrotu?
Znacznie lepszy, niż sugerowałaby sama obecność klas F i G na skali. Obok przepisów o etykiecie działa ekoprojekt i to on ustawia minimum. Rozporządzenie (UE) 2019/2019 stanowi, że od 1 marca 2024 r. wskaźnik EEI urządzeń chłodniczych nie może przekraczać wartości z tabeli 2 załącznika II, a dla pozycji obejmującej wszystkie pozostałe urządzenia chłodnicze wartość ta wynosi 100. Rozporządzenie (UE) 2019/2023 wymaga od tej samej daty EEIW niższego niż 91 dla pralek powyżej 3 kg, a rozporządzenie (UE) 2019/2022 EEI niższego niż 56 dla zmywarek od 10 kompletów naczyń.
Zestaw te trzy liczby z tabelą wyżej. Sto to górna granica klasy E dla lodówki, 91 górna granica klasy E dla pralki, a 56 dolna granica klasy F dla zmywarki. Prawna podłoga wypada więc za każdym razem na styku klas E i F. To nie obserwacja rynku, tylko zestawienie zacytowanych progów. Wniosek jest jednak praktyczny. Dwie najsłabsze litery odpadają już na poziomie przepisu, a nie przy wyborze w sklepie.
Trzy zastrzeżenia trzymają ten wniosek w ryzach. Wymóg dotyczy wprowadzania do obrotu, nie wyprzedaży wcześniejszych zapasów. Urządzenia chłodnicze o niskim poziomie emisji hałasu i chłodziarki do wina mają w tej samej tabeli wyższe wartości. Zmywarki poniżej 10 kompletów oraz pralki do 3 kg zostają przy progach z 2021 r. Rozporządzenie (UE) 2017/1369 przewiduje przy tym, że klasy wykluczone przez ekoprojekt „powinny być wskazane na etykiecie w kolorze szarym”.
Dlaczego dane z etykiety dotyczą programu eco, a nie tego, którego używasz?
Bo pomiar musi być powtarzalny, więc prawo wskazuje jeden i ten sam program dla wszystkich modeli w danej grupie. W pralkach jest to „eco 40–60”, zdefiniowany w rozporządzeniu 2019/2023 jako program „nadający się do usuwania normalnie zabrudzonych tkanin bawełnianych, które należy prać w temperaturze 40 °C lub 60 °C, razem w ramach tego samego cyklu prania”. Ten sam akt zabrania nazywać słowem „eco” cokolwiek innego i każe ustawić ten program jako domyślny tam, gdzie pralka sama wybiera program.
Wynikają z tego dwie rzeczy. Deklarowane kWh i litry opisują właśnie ten program, bo na nim wykonano pomiar. Niższe zużycie nie może się przy tym odbić na skuteczności prania. Rozporządzenie wymaga, żeby w pralkach powyżej 3 kg wskaźnik efektywności prania przekraczał 1,03 przy pełnym wsadzie, przy połowie i przy jednej czwartej pojemności.
W zmywarkach zasada działa tak samo i producent musi ją napisać w instrukcji. Rozporządzenie 2019/2022 nakazuje poinformować użytkownika, że program eco „jest odpowiedni do zmywania normalnie zabrudzonych zastaw stołowych i że do tego celu jest najbardziej efektywnym programem pod względem łącznego zużycia energii i wody oraz że jest wykorzystywany do oceny zgodności z prawodawstwem UE dotyczącym ekoprojektu”. Jeśli w praktyce używasz wyłącznie programów szybkich, liczby z etykiety nie opisują twojego zużycia.
Jak długo producent musi mieć części zamienne do tego sprzętu?
Od siedmiu do dziesięciu lat, licząc od wprowadzenia do obrotu ostatniego egzemplarza modelu. To wymóg zasobooszczędności z tych samych rozporządzeń o ekoprojekcie, obowiązujący we wszystkich trzech grupach od 1 marca 2021 r.
- Lodówka. Termostaty, czujniki temperatury, płytki drukowane i źródła światła trafiają do serwisów przez co najmniej siedem lat. Klamki, zawiasy, tace i koszyki przez siedem lat, a uszczelki drzwiowe przez dziesięć, przy czym te części musi dostać także użytkownik końcowy.
- Pralka. Co najmniej dziesięć lat na silniki i szczotki, pas transmisyjny, pompy, amortyzatory, bęben z łożyskami, grzałki, zawory, płytki drukowane, termostaty i oprogramowanie.
- Zmywarka. Co najmniej siedem lat na silnik, pompy, grzałki, zawory, elementy drzwi i czujniki. Zawiasy, uszczelki, ramiona natryskowe, filtry drenażowe, półki i kosze przez dziesięć lat, również dla użytkowników końcowych.
- Termin dostawy. Zamówioną część producent albo importer dostarcza w ciągu 15 dni roboczych, tak samo we wszystkich trzech grupach.
- Wykonalność naprawy. Części mają dać się wymienić powszechnie dostępnymi narzędziami – w rozporządzeniu o pralkach mowa o narzędziach łatwo dostępnych – bez trwałego uszkodzenia urządzenia. Wykaz części przeznaczonych także dla użytkownika końcowego, procedura zamawiania i instrukcje naprawy są jawne od wprowadzenia modelu do obrotu, a wykaz części zastrzeżonych dla serwisów najpóźniej dwa lata później.
Jak porównać dwa modele krok po kroku?
Sześć ruchów wystarczy, żeby decyzja opierała się na danych.
- Zawęź porównanie do jednej grupy. Litery z różnych grup stoją na innych progach.
- Sprawdź jednostkę, zanim spojrzysz na liczbę. kWh na rok i kWh na 100 cykli to dwie różne miary.
- Zestawiaj energię i wodę przy tej samej pojemności. Zmywarki przeliczaj na komplet naczyń, pralki na kilogram wsadu.
- Sprawdź, na jakim programie będziesz naprawdę prać i zmywać. Deklarowane wartości dotyczą programu eco i tylko na nim się sprawdzą.
- Zajrzyj na stronę producenta po wykaz części zamiennych. Wykaz części przeznaczonych dla użytkownika końcowego musi tam być razem z procedurą zamawiania i instrukcjami naprawy, a jego brak oznacza, że producent nie dopełnia wymogu.
- Zaplanuj los starego urządzenia. Przy dostawie nowego sprzętu tego samego rodzaju i o tych samych funkcjach dystrybutor ma obowiązek bezpłatnie odebrać zużyty sprzęt.
W sklepie internetowym etykieta również musi być widoczna. Rozporządzenie (UE) 2017/1369 każe sprzedawcy eksponować ją „w sposób widoczny, w tym w sprzedaży na odległość przez internet”, a dostawca wprowadza dane modelu do unijnej bazy, zanim egzemplarz trafi do obrotu. Brak etykiety w karcie produktu to naruszenie obowiązku, nie niedopatrzenie.
Najczęstsze pytania o wybór energooszczędnego AGD
Czy klasa A zawsze znaczy najmniejsze zużycie prądu?
Nie w oderwaniu od wielkości sprzętu. Wskaźnik EEI urządzenia chłodniczego to iloraz rocznego zużycia energii i wartości referencyjnej obliczanej z pojemności komór. Litera mówi więc, jak model wypada wobec własnej wielkości, a nie ile kilowatogodzin pobierze z gniazdka. Czytaj ją razem z liczbą kWh i z pojemnością.
Dlaczego pralka ma zużycie na 100 cykli, a lodówka na rok?
Bo urządzenie chłodnicze pracuje bez przerwy, a pralka tylko wtedy, gdy ją włączysz. Rozporządzenie (UE) 2019/2016 każe podać roczne zużycie w kWh na rok, a rozporządzenia (UE) 2019/2014 i 2019/2017 ważone zużycie w kWh na 100 cykli. Własny wynik dla pralki policzysz, dzieląc wartość ze 100 cykli przez sto i mnożąc przez liczbę prań w roku.
Czy sprzęt klasy F albo G da się jeszcze kupić?
Wymogi ekoprojektu obowiązujące od 1 marca 2024 r. odcinają te klasy przy wprowadzaniu do obrotu w trzech omawianych grupach: zwykła lodówka ma mieć EEI nie wyższy niż 100, pralka powyżej 3 kg EEIW poniżej 91, a zmywarka od 10 kompletów naczyń EEI poniżej 56. Przepisy nie nakazują jednak wycofać egzemplarzy wprowadzonych do obrotu wcześniej, a chłodziarki do wina mają własne, wyższe progi.
Czy program eco naprawdę jest najoszczędniejszy?
Przy zmywarkach producent ma obowiązek to napisać w instrukcji. Rozporządzenie (UE) 2019/2022 wymaga informacji, że program eco nadaje się do zmywania normalnie zabrudzonych zastaw stołowych i że do tego celu jest najbardziej efektywnym programem pod względem łącznego zużycia energii i wody oraz że służy do oceny zgodności z przepisami o ekoprojekcie. W pralkach rolę tę pełni program „eco 40–60” i to na nim zmierzono wartości z etykiety.
Jak długo będą dostępne części zamienne do nowej pralki?
Co najmniej dziesięć lat od wprowadzenia do obrotu ostatniego egzemplarza modelu. Dotyczy to silnika, pomp, amortyzatorów, bębna z łożyskami, grzałek, płytek drukowanych, czujników i oprogramowania. Zamówioną część producent dostarcza w ciągu 15 dni roboczych, a wykaz części musi być publicznie dostępny.
Czy klasa hałasu i klasa wirowania mają wpływ na zużycie prądu?
Klasa hałasu nie, bo opisuje osobny parametr w decybelach. Klasa wirowania wpływa pośrednio, bo opiera się na wilgotności resztkowej prania: przy klasie A w tkaninach zostaje mniej niż 45 procent wody, przy klasie G co najmniej 90 procent. Im mniej wody, tym krócej pracuje suszarka.